Höfundur: Gunnar Þór Bjarnason

Heimsstyrjöldin fyrri – „stríðið mikla“ – var afdrifaríkasti atburður 20. aldar. Aðdragandinn minnir í ýmsu á nútímann en eftir langt tímabil friðar og hagsældar áttu margir bágt með að trúa því að stórstyrjöld gæti skollið á milli helstu menningarþjóða Evrópu.

Nærri 400 hermenn fæddir á Íslandi börðust í skotgröfum styrjaldarinnar. Hún hafði víðtæk áhrif á lífskjör Íslendinga, stjórnmál og sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar. Þýskir kafbátar hlífðu ekki íslenskum skipum og siglingateppa vofði yfir. Um tíma óttaðist fólk hungursneyð.

Hér er þessi magnaða saga rakin í lifandi texta og einstæðum ljósmyndum. Útkoman er áleitin svipmynd af hryllingi ófriðarins og íslensku þjóðlífi í aðdraganda fullveldis. Átökunum er lýst af íslenskum sjónarhóli og efni sótt í dagblöð, sendibréf, skáldverk og aðrar íslenskar heimildir.

Gunnar Þór Bjarnason er sagnfræðingur. Bók hans, Þegar siðmenningin fór fjandans til, kom út fyrir jólin 1915 og hlaut mjög góðar viðtökur, fékk m.a. Íslensku bókmenntaverðlaunin. Þetta vandaða og læsilega rit birtist hér í nýjum búningi, aukið að efni og ríkulega myndskreytt.